Wirusowe zapalenie wątroby (WZW): objawy, leczenie i przyczyny (2022)

Wirusowe zapalenia wątroby to grupa chorób wątroby, wktórych przebiegu dochodzi do jej uszkodzenia – powstania zmian zapalno-martwiczych, aich czynnikami sprawczymi są wirusy. Najczęściej występują: wirusowe zapalenie wątroby typu A, B iC. Wirus zapalenia wątroby typu Apowoduje jedynie ostre wirusowe zapalenie wątroby, aB iC także przewlekłe. Najważniejsze wzapobieganiu tym chorobom jest przestrzegania zasad higieny, aw przypadku WZW Ai B – także szczepienie

Co to jest wirusowe zapalenie wątroby (WZW)?

Wirusowe zapalenie wątroby to choroba wątroby, wktórej wwyniku zakażenia wirusem dochodzi do jej uszkodzenia. Wyróżnia się ostre iprzewlekłe zapalenia wątroby. Ostre wirusowe zapalenie wątroby cechują szybko rozwijające się zmiany martwicze izapalne wwątrobie, wywoływane przez wirusy. Przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby jest przetrwałym zakażeniem, które rozwija się, kiedy ostre zapalenie wątroby nie ustąpi całkowicie.

Obecnie znanych jest sześć czynników wirusowych pierwotnie uszkadzających wątrobę, wszystkie mogą wywołać ostre zapalenie wątroby:

  1. wirus zapalenia wątroby typu A(HAV)
  2. wirus zapalenia wątroby typu E (HEV)
  3. wirus zapalenia wątroby typu B (HBV)
  4. wirus zapalenia wątroby typu C (HCV)
  5. wirus zapalenia wątroby typu D (HDV)
  6. wirus zapalenia wątroby typu G (HGV)

Spośród wirusów pierwotnie uszkadzających wątrobę, w Polsce najczęściej występują zakażenia HAV, HBV iHCV, natomiast zakażenia HEV iHDV są bardzo rzadkie. Wirusowe zapalenia wątroby mogą także wywoływać wirusy zrodziny Herpesviridae: cytomegalowirus (CMV), wirus Epsteina iBarr (EBV) iinne. Należy dodać, że wirus HDV ma wyjątkowe właściwości, ponieważ jego materiał genetyczny jest umieszczony wmateriale „zapożyczonym” od wirusa HBV; zakażenie następuje jedynie jednocześnie zHBV lub jako nadkażenie HDV uosoby już zakażonej HBV.

Przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby to trwająca ponad 6miesięcy choroba wątroby charakteryzująca się zmianami martwiczo-zapalnymi. Jest ona wywołana przez przetrwałe zakażenie wirusami zapalenia wątroby typu B (HBV), typu D (HDV) lub typu C (HCV). Wszystkie przewlekłe wirusowe zapalenia wątroby zagrażają powstaniem marskości wątroby iraka wątrobowokomórkowego. Na przebieg tego rodzaju zapaleń mają wpływ liczne czynniki: podłoże genetyczne, płeć (częściej występują umężczyzn), wiek (łagodniejszy przebieg udzieci), choroby towarzyszące (np. cukrzyca, otyłość), nadużywanie alkoholu (przyspieszony rozwój włóknienia imarskości wątroby) iinne (np. czas, jaki upłynął od zakażenia: im dłuższy, tym większe ryzyko zaawansowania choroby ijej powikłań).

Najczęstsze przyczyny WZW

Najczęściej występują:

  • wirusowe zapalenie wątroby typu A(WZW typu A),
  • wirusowe zapalenie wątroby typu B (WZW B) i
  • wirusowe zapalenie wątroby typu C (WZW C).

HAV iHEV przenoszą się drogą pokarmową, dlatego nazywane są „chorobami brudnych rąk”. Zakażenie HAV następuje poprzez bliski kontakt zchorym lub (pośredni) zjego stolcem (także wniezauważalnych gołym okiem ilościach, np. wtoalecie), drogą pokarmową – przez spożywanie owoców morza (zwłaszcza skorupiaków isurowych ostryg), przez skażone igły unarkomanów, atakże poprzez kontakty seksualne.

Zakażenie HEV jest szczególnie niebezpieczne ukobiet wciąży – wIII trymestrze ciąży śmiertelność zpowodu nadostrego zapalenia wątroby sięga 25%.

(Video) Choroby zakaźne: Wirusowe zapalenie wątroby typu B

HBV iHCV są przenoszone na skutek skażenia nimi różnego rodzaju przyrządów medycznych iniemedycznych (np. podczas wykonywania tatuażu czy zabiegów kosmetycznych), którymi naruszana jest ciągłość skóry. Obecnie ryzyko zakażenia na skutek przetoczenia krwi lub jej pochodnych jest minimalne wzwiązku zrygorystycznym, bardzo skutecznym systemem kontroli tych produktów iwynosi ono wkrajach rozwiniętych 1:200 000 lub poniżej. Największe ryzyko zakażenia poprzez kontakty seksualne dotyczy HBV, owiele mniejsze jest już wprzypadku HCV, anajmniejsze wodniesieniu do HAV.

Wirusowe zapalenie wątroby (WZW): objawy, leczenie i przyczyny (1)
Ryc. 1. Wirus HBV Źródło: PHIL.CDC.GOV

Wirus HBV ze względu na szczególną budowę swojego materiału genetycznego może integrować się zmateriałem genetycznym komórki wątrobowej gospodarza, będąc przez to formą bardzo trudno usuwalną. Białka otoczki irdzenia wirusa pobudzają układ odpornościowy zakażonej osoby do wytwarzania różnego rodzaju przeciwciał, których używa się do monitorowania przebiegu zakażenia ileczenia choroby.

W przypadku zakażenia HCV, HBV oraz HDV proces zapalny może przejść wprzewlekłe zapalenie wątroby, które zkolei grozi marskością. HBV wywołuje czasem także zmiany pozawątrobowe: kłębuszkowe zapalenie nerek, guzkowe zapalenie tętnic iinne zespoły, HCV natomiast – krioglobulinemię mieszaną, kłębuszkowe zapalenie nerek, autoimmunologiczne zapalenie wątroby iinne. Przewlekłe zapalenia wątroby typu B itypu C zwiększają ryzyko wystąpienia raka wątrobowokomórkowego.

Wirusy HBV, HDV i, owiele rzadziej, HCV mogą przenosić się zkobiety wciąży na jej płód oraz okołoporodowo. Do tego typu zakażeń może dochodzić zarówno udzieci matek, które chorują na ostre wirusowe zapalenie wątroby typu B podczas ciąży, jak inoworodków matek zakażonych przewlekle HBV. Ciąża ukobiet zakażonych ma zazwyczaj taki sam przebieg jak uniezakażonych. Ryzyko zakażenia noworodka przez zakażoną matkę wynosi 5–15%. Podanie noworodkowi po urodzeniu immunoglobuliny przeciwko HBsAg zmniejsza to ryzyko około 10-krotnie.

Ryzyko zakażenia noworodka WZW typu C wynosi od 3do 5%.

Przewlekłe zakażenie HBV czy HCV umatki nie stanowi przeciwwskazania do karmienia naturalnego. Jednak przy zakażeniu HCV zaleca się czasowe wstrzymanie karmienia wprzypadku krwawiących ran brodawki sutkowej.

Okresy wylęgania (czas od chwili zakażenia do wystąpienia objawów uszkodzenia wątroby) są następujące:

(Video) Przewlekłe WZW – badania na wirusowe zapalenie wątroby

  • HAV 15—50 dni
  • HEV 15—65 dni
  • HBV 28—160 dni
  • HDV 21—140 dni
  • HCV 15—160 dni

Jak często występuje wirusowe zapalenie wątroby?

HAV występuje na całym świecie. Regiony owysokiej endemiczności to kraje Azji Południowej oraz Afryki Środkowej iPołudniowej ozłych warunkach sanitarnych, regiony opośredniej endemiczności – Azja Środkowa, Ameryka Łacińska, Afryka Północna iBliski Wschód, regiony oniskiej endemiczności – Azja Wschodnia iPołudniowo-Wschodnia, Karaiby oraz Europa Środkowa iWschodnia. WPolsce zachorowania mają charakter sporadyczny igrupowy (spowodowane są skażoną żywnością lub zawleczone zobszarów endemicznych, najczęściej zEgiptu), w2018 r. rozpoznano 1455 przypadków (zapadalność 3,79/100 000).

HBV występuje na całym świecie, endemicznie (duże ryzyko) wkrajach Europy Wschodniej iAzji Południowo-Wschodniej, Chinach, Rosji, byłych azjatyckich republikach Związku Radzieckiego, Afryce, Ameryce Środkowej iPołudniowej oraz na wyspach Oceanu Spokojnego. Pomimo wprowadzonych od 1996 roku obowiązkowych szczepień ochronnych przeciwko WZW typu B dla wszystkich noworodków (zobacz: Szczepienie przeciwko WZW typu B) oraz, wkolejnych latach, szczepień nastolatków iznacznego obniżenia zapadalności na tę chorobę, nadal rejestruje się nowe przypadki zakażeń HBV. WPolsce zapadalność w2019 r. wyniosła 0,11/100 000.

HCV występuje na całym świecie. WPolsce wlatach 2017 i2018 rozpoznano ogółem (dane zbiorcze dla zakażeń ostrego iprzewlekłego) odpowiednio 4010 przypadków i3442 przypadki, głównie udorosłych. Aż 60–90% wszystkich zarejestrowanych zakażeń jest związanych zpobytem wszpitalu lub leczeniem ambulatoryjnym. Przyjmuje się, że 0,9–1,9% polskiej populacji (345–570 tys. osób) ma przeciwciała anty-HCV. Odsetek osób zakażonych (tj. zwykrywalnym RNA HCV) wynosi 0,4–0,5% populacji (około 150 tys. osób).

Zakażenia HDV iHEV występują rzadko (pojedyncze przypadki).

Jak się objawia wirusowe zapalenie wątroby?

Ostre wirusowe zapalenie wątroby

Potocznie wirusowe zapalenie wątroby często nazywane jest żółtaczką. Zpunktu widzenia medycznego jest to jednak określenie mylne. Po pierwsze dlatego, że żółtaczka nie jest chorobą, lecz objawem mającym bardzo liczne przyczyny. Po drugie, zdecydowana większość wirusowych zapaleń wątroby przebiega bez żółtaczki. Na jednego chorego na wirusowe zapalenie wątroby zżółtaczką przypada 5–15 chorych bez żółtaczki. Bardzo często zakażeniu wirusami zapalenia wątroby nie towarzyszą żadne objawy, które odczuwałby pacjent. Ulicznych chorych są one bardzo słabo zaznaczone. Mogą polegać na ogólnym złym samopoczuciu, niedającym się obiektywnie wytłumaczyć zmęczeniu, trudnościach wkoncentracji i/lub wwypełnianiu codziennych obowiązków. Uzakażonych zżółtaczką około 2–3 tygodnie przedtem mogą wystąpić objawy przypominające grypę, względnie: brak łaknienia, krótkotrwałe wymioty i, rzadziej, biegunka. Wtym okresie mogą pojawić się również, mniej lub bardziej nasilone bóle stawów imięśni oraz pobolewania pod prawym łukiem żebrowym. Krótkotrwałe wysypki na skórze zdarzają się rzadko. Udzieci zumiejscowieniem pozawątrobowym WZW B, może występować także zespół Gianottiego iCrostiego czy kłębuszkowe zapalenie nerek. Pojawienie się żółtaczki wyprzedza o1–2 dni wyraźne ściemnienie moczu irozjaśnienie stolca.

U osób, uktórych rozwija się żółtaczka najpierw ulegają zażółceniu twardówki, po czym może dochodzić do mniej lub bardziej nasilonego zażółcenia skóry. Wtym okresie bardzo szybko ustępują bóle stawów. Okres żółtaczkowy trwa około 4–6 tygodni (może być jednak krótszy lub dłuższy). Wtym czasie mocz jest ciemny, astolec przypomina barwą glinę. Po około tygodniu poprawia się łaknienie. Wpostaci wirusowego zapalenia wątroby zzastojem żółci (tzw. cholestaza) żółtaczce towarzyszy na ogół uporczywy świąd skóry, nasilający się zwłaszcza wnocy. Powoduje to drapanie się zpozostawianiem śladów na skórze (tzw. przeczosy, zob. ryc. 2.).

Wirusowe zapalenie wątroby (WZW): objawy, leczenie i przyczyny (2)
Ryc. 2. Liczne przeczosy spowodowane drapaniem
Źródło: Szczeklik A. (red.): Choroby wewnętrzne. Medycyna Praktyczna, Kraków 2006

Jeżeli zadrapania są głębokie, uosób nieprzestrzegających higieny może dochodzić do zakażenia zmian bakteriami, ze zmianami ropnymi włącznie. Żółtaczka wtej postaci może utrzymywać się tygodniami. Nie towarzyszą jej zaburzenia łaknienia.

(Video) Wirusowe zapalenie wątroby WZW. Prof. Andrzej Radzikowski - pediatra, gastrolog

Przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby

Większość chorych nie ma żadnych dolegliwości, awykrycie zakażenia jest najczęściej „przypadkowe”, tzn. zdarza się wzwiązku zbadaniami okresowymi (np. jeśli lekarz stwierdzi zwiększoną aktywność enzymów wątrobowych, anastępnie potwierdzi obecność antygenu powierzchniowego wirusa HBV [HBsAg] wprzypadku wirusowego zapalenia wątroby typu B lub przeciwciał skierowanych przeciwko wirusowi HCV [anty-HCV] wprzypadku WZW typu C), wstacji krwiodawstwa ukandydatów do oddania krwi, podczas pobytu wszpitalu zpowodu innej choroby itp.

Wielu chorych mówi, że dopiero po uzyskaniu informacji ozakażeniu uświadamia sobie, iż od bliżej nieokreślonego czasu odczuwa zmęczenie, ma gorsze zdolności koncentracji i\lub obniżony nastrój. Wśród innych objawów osoby zprzewlekłym zakażeniem mogą odczuwać nieznaczne pobolewania mięśni istawów oraz uczucie ucisku pod prawym łukiem żebrowym. Niekiedy pierwszym objawem jest zażółcenie twardówek, co na ogół dowodzi zaawansowanego procesu. Niektórzy chorzy podają, że wprzeszłości byli leczeni zpowodu „żółtaczki”, często przedstawiając odpowiednią dokumentację. Część pacjentów znajduje się pod ciągłą obserwacją ambulatoryjną wzwiązku zostrym wirusowym zapaleniem wątroby typu B lub C ikwalifikuje się (po przekroczeniu 6miesięcy obserwacji) do traktowania ich jako przechodzących wstan zakażenia przewlekłego lub już przewlekle zakażonych.

Co robić wrazie wystąpienia objawów?

Nie ma dolegliwości swoistych dla wirusowego zapalenia wątroby – dotyczy to także żółtaczki. Jeżeli chory zauważy lub odczuwa któryś zwyżej wymienionych objawów, powinien zgłosić się do lekarza. Jeżeli podobne objawy wystąpiły także uinnych osób, zktórymi styczność miał pacjent, może to wskazywać na zachorowanie gromadne. Kiedy uosób zotoczenia pacjenta rozpoznano już wirusowe zapalenie wątroby, tym bardziej budzi to podejrzenia otakie samo tło chorobowe ukolejnej osoby.

Jak lekarz stawia diagnozę?

W badaniu lekarskim można nie wykryć żadnych objawów. Uchorych zpostacią żółtaczkową widoczne jest żółte zabarwienie twardówek, któremu może towarzyszyć także żółta barwa skóry (o różnej intensywności). Wdługo trwających postaciach (z zastojem żółci) żółtaczka ma odcień zielonkawy. Podczas badania prawego łuku żebrowego pacjent może odczuwać lekką bolesność - wątroba na ogół jest powiększona iwystaje spod prawego łuku żebrowego na 1–2 cm (czemu nie musi towarzyszyć powiększenie śledziony).

Wirusowe zapalenie wątroby (WZW): objawy, leczenie i przyczyny (3)
Ryc. 3. Ostre zapalenie wątroby (HCV); widoczne zwyrodnienie hepatocytów (komórek wątrobowych)
Źródło: Szczeklika A. (red.): Choroby wewnętrzne. Medycyna Praktyczna, Kraków 2006

Najważniejszym testem biochemicznym jest oznaczenie aktywności aminotransferaz alaninowej (ALT) iasparaginowej (AST) – tzw. próby wątrobowe. Ich wartości wwirusowym zapaleniu wątroby wykazują dużą rozpiętość, od kilkukrotnego do kilkudziesięciokrotnego przekroczenia wartości zwykłych. Aktywność ALT jest wyższa od aktywności AST, znarastaniem na 2–4 dni przed pojawieniem się żółtaczki (jeśli wystąpi). Wartości normalne wchorobie kończącej się wyleczeniem wracają wróżnym czasie, średnio po kilku tygodniach. Niekiedy po zmniejszeniu się wartości tego enzymu ponownie dochodzi do jego wzrostu.

Idealnym postępowaniem jest jednoczesne wykonanie badań wkierunku różnych wirusowych zapaleń wątroby. Wskład takiego badania wchodzi oznaczenie antygenu HBsAg, przeciwciał anty-HBc wklasie IgM ianty-HCV. Obecność tych ostatnich nie jest absolutnie pewnym dowodem zakażenia HCV. Potwierdzeniem aktywnego zakażenia tym wirusem jest wykrycie wsurowicy krwi materiału genetycznego wirusa – HCV RNA.

Ze względów epidemiologicznych wnaszym kraju nie ma potrzeby rutynowego badania wkierunku zakażenia HDV iHEV. Badanie to powinny rozważać ośrodki specjalistyczne chorób zakaźnych wszczególnych przypadkach. Bardzo często lekarze rodzinni, jeśli podejrzewają wirusowe zapalenie wątroby, kierują pacjentów bezpośrednio (bez szczegółowych badań) do tego rodzaju szpitali. Wzależności od wskazań, wośrodkach chorób zakaźnych wykonuje się różnego rodzaju badania specjalistyczne.

(Video) Hepatolodzy: Jak monitorować przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B?

Jakie są sposoby leczenia?

Leczenie farmakologiczne obejmuje przyjmowanie leków przeciwwirusowych oraz łagodzących objawy, wzależności od rodzaju wirusa oraz objawów. Leczenie powinno odbywać się pod ścisłą kontrolą lekarza.

Wskazany jest wypoczynek psychiczny ifizyczny oraz niespożywanie alkoholu. Chory nie musi jednak przebywać całą dobę włóżku, chociaż na początku choroby pacjenci zwykle sami ograniczają swoją aktywność. Chorzy na przewlekłe zapalenie wątroby typu C palący tytoń powinni zaprzestać palenia (nasila włóknienie wątroby izwiększa ryzyko wystąpienia raka wątrobowokomórkowego). Wtej grupie chorych korzystna jest także normalizacja masy ciała, czyli osoby znadwagą lub otyłością powinny wdrożyć program redukcji masy ciała.

Co robić, aby uniknąć zachorowania?

Nieswoiste zapobieganie zakażeniom HAV to wysokie standardy higieniczne (sanitarne) środowiska, wtym zwyczaj częstego mycia rąk oraz higiena żywności. Najpewniejszą metodą ochrony są szczepienia ochronne zzastosowaniem zarejestrowanych wkraju szczepionek przeciwko HAV lub szczepionek skojarzonych przeciwko HAV iHBV. Szczepionki przeciwko HAV mają bardzo dużą skuteczność – ponad 90%.

Zapobieganie zakażeniom HBV iHCV metodami nieswoistymi jest analogiczne jak wprzypadku HAV. Jest to rygorystyczne przestrzeganie zasad zapobiegania zakażeniom zakładowym wochronie zdrowia ipoza tego rodzaju placówkami (gabinety fryzjerskie, kosmetyczne, tatuażu) zzabezpieczaniem materiałów skażonych krwią lub innymi płynami ustrojowymi. Najskuteczniejszą metodą jest podanie szczepionki przeciwko HBV. Dotąd nie opracowano szczepionki przeciwko HCV.

Należy pamiętać, że wPolsce wszystkie noworodki oraz osoby zgrup zwiększonego ryzyka na zakażenie są szczepione przeciwko HBV zgodnie zProgramem Szczepień Ochronnych (PSO). Uosób zplanowanym zabiegiem chirurgicznym szczepienia są zalecane, czyli wykonuje się je odpłatnie.

Dowiedz się więcej owirusowych zapaleniach wątroby


FAQs

Jak leczy się wirusowe zapalenie wątroby? ›

Choroba trwa ok. 6 tygodni. Leczenie WZW typu A: stosuje się leczenie objawowe (nie ma metod leczenia przyczynowego WZW A); zalecany jest odpoczynek, rezygnacja z alkoholu; wskazane jest stosowanie lekkostrawnej diety. Profilaktyka: szczepionka anty-HAV, dbanie o higienę.

Jak sprawdzić czy mam zapalenie wątroby? ›

Podstawowym badaniem diagnostycznym w kierunku wykrycia wirusowego zapalenia wątroby typu C jest test anty-HCV. Jest to test na obecność przeciwciał wirusa HCV we krwi. Prywatne wykonanie tego testu to koszt ok. 30 zł.

Czy wirusowe zapalenie wątroby można wyleczyć? ›

Pamiętaj, wirusowe zapalenie wątroby typu C jest w pełni uleczalne, nie daje jednak pełnej odporności, gdyż powtórne zakażenia są możliwe. Z uwagi na często bezobjawowy przebieg, warto testować się oraz stosować właściwą profilaktykę.

Jakie są objawy wirusowego zapalenia wątroby? ›

Do najbardziej charakterystycznych objawów wirusowego zapalenia wątroby należą:
  • osłabienie organizmu i uczucie zmęczenia,
  • ból i powiększenie obwodu brzucha,
  • utrata apetytu,
  • zmniejszenie masy ciała,
  • zażółcenie skóry.
Sep 13, 2017

Videos

1. WZW A (żółtaczka pokarmowa) - przyczyny, objawy, leczenie i zapobieganie
(Zombie Land)
2. WZW C - aktualne wyzwania
(Health Project Management)
3. What are the Types of Hepatitis?
(HerBody mDhil)
4. Podstępne WZW
(gwiazdanadziei)
5. Ostre wirusowe zapalenie wątroby (WZW)
(Tumi TV)
6. Wirusowe zapalenie wątroby typu A
(Żółty Tydzień)

Top Articles

You might also like

Latest Posts

Article information

Author: Domingo Moore

Last Updated: 11/17/2022

Views: 5891

Rating: 4.2 / 5 (53 voted)

Reviews: 92% of readers found this page helpful

Author information

Name: Domingo Moore

Birthday: 1997-05-20

Address: 6485 Kohler Route, Antonioton, VT 77375-0299

Phone: +3213869077934

Job: Sales Analyst

Hobby: Kayaking, Roller skating, Cabaret, Rugby, Homebrewing, Creative writing, amateur radio

Introduction: My name is Domingo Moore, I am a attractive, gorgeous, funny, jolly, spotless, nice, fantastic person who loves writing and wants to share my knowledge and understanding with you.